Tia UV thường được biết đến là một dạng bức xạ điện từ không thể nhìn thấy bằng mắt thường. Loại tia này có sức ảnh hưởng mạnh mẽ đến sức khoẻ con người, đặc biệt là tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây hại đối với làn da. Bài viết này, Isispharma sẽ giúp bạn tìm hiểu chi tiết hơn về tia UV là tia gì, nó có ở đâu, có mấy loại và có tác hại như thế nào.
Tia UV là tia gì?
Tia UV (Ultraviolet) còn được gọi là tia cực tím hay tia tử ngoại. Loại tia này có bước sóng ngắn hơn ánh sáng khả kiến, vì vậy mắt thường rất khó để nhìn thấy. Tia UV có thể kích thích cơ thể tự tổng hợp vitamin D, hỗ trợ xương chắc khoẻ và ngăn chặn một số bệnh ngoài da. Tuy nhiên, nếu bạn thường xuyên tiếp xúc tia UV ở cường độ mạnh, sức khỏe làn da sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Tia UV có ở đâu?
Tia UV luôn hiện diện trong môi trường sống hằng ngày, chủ yếu từ ánh sáng mặt trời, ngay cả khi trời nhiều mây hoặc không có nắng gắt. Tia UV có thể xuất hiện trong không gian nhà ở hoặc bất kỳ nơi đâu có ánh sáng tự nhiên. Ngoài ra, các bề mặt phản xạ như nước, cát, kính và bê tông có thể làm gia tăng cường độ tia UV tiếp xúc với da.
Một số thiết bị nhân tạo như đèn UV, máy làm móng hoặc thiết bị khử khuẩn cũng là nguồn phát tia cực tím. Chính vì vậy, làn da có thể chịu tác động của tia UV trong nhiều tình huống thường nhật, đòi hỏi việc bảo vệ da cần được duy trì đều đặn mỗi ngày để hạn chế nguy cơ lão hóa sớm, tăng sắc tố và tổn thương lâu dài.
Tia UV có mấy loại?
Tia UV có 3 loại chính như sau:
Tia UVA
Đây là loại tia UV có bước sóng dài nhất, khoảng 315 – 399 nanomet (nm) và chiếm đến 95% bức xạ UV mà Trái đất nhận được. Tia UVA có thể chiếu đến lớp hạ bì, tác động đến độ đàn hồi của da và thúc đẩy quá trình lão hoá sớm. Tia này thường có trong ánh sáng mặt trời, kể cả khi thời tiết âm u.
Tia UVB
Tia UVB có bước sóng ngắn hơn tia UVA, khoảng 280 – 314 nm và chiếm khoảng 5% bức xạ UV. Tia này ảnh hưởng sâu đến lớp thượng bì của da, dẫn đến tình trạng cháy nắng, thâm sạm, phồng rộp và thậm chí là gây ung thư da.
>> Xem thêm: Tia UVA và tia UVB khác nhau như thế nào?
Tia UVC
Tia UVC là tia có bước sóng ngắn nhất, trải dài khoảng 100 – 279nm. Tia UVC có nguồn năng lượng rất lớn và có thể tác động mạnh mẽ đến sức khỏe con người, nhất là da và mắt. Tuy nhiên, tia này đã bị chặn lại bởi tầng ozone, không thể đến được bề mặt trái đất.
Cường độ của tia UV bao nhiêu là không tốt?
Để cảnh báo tác hại của tia UV, cơ quan Thời tiết Quốc gia Hoa Kỳ và Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA) đã quy ước cường độ của các chỉ số UV trong ngày cụ thể như sau:
- 0 – 2 (thấp): Nên đeo kính râm, mặc quần áo dài và thoa kem chống nắng để bảo vệ làn da khi ra ngoài, đặc biệt là với da nhạy cảm hoặc dễ bị bỏng.
- 3 – 5 (trung bình): Kết hợp che chắn và sử dụng kem chống nắng, đồng thời hạn chế ra ngoài vào buổi trưa.
- 6 – 7(cao): Áp dụng các biện pháp bảo vệ như mặc áo khoác chống tia cực tím, đội mũ rộng vành, đeo kính râm và thoa kem chống nắng. Mặc khác, không nên ra ngoài trong khoảng 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều.
- 8 – 10 (rất cao): Đây là cường độ UV có thể khiến da bị bỏng rát nhanh chóng, thế nên luôn trang bị đầy đủ đồ bảo hộ và sử dụng kem chống nắng khi ra ngoài. Ngoài ra, hạn chế tối đa việc ở ngoài trời vào thời điểm 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều.
- 11+ (cực đoan): Tiếp xúc trực tiếp với cường độ tia UV này có thể khiến da bị bỏng nghiêm trọng chỉ trong vài phút. Do đó, tuyệt đối không ra ngoài trời từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều, đồng thời hãy mặc quần áo bảo hộ, độ mũ, đeo kính râm và thoa kem chống nắng phổ rộng.
Tác hại của tia UV đối với da
Tia UV là một trong những nguyên nhân chính khiến làn da dễ bị tổn thương, lão hoá nhanh và xuất hiện các bệnh lý da liễu nghiêm trọng. Dưới đây là những tác hại của tia UV đối với da mà bạn nên biết:
Gây ung thư da
Khi làn da tiếp xúc trực tiếp với tia UV trong thời gian dài có thể làm cấu trúc ADN tổn thương, thay đổi và tăng sinh tế bào bất thường, từ đó dẫn đến ung thư. Có 3 dạng ung thư da chính là ung thư biểu mô tế bào vảy, ung thư biểu mô tế bào đáy và ung thư tế bào hắc tố. Nếu không được phát hiện và can thiệp sớm, các tế bào ung thư có thể di căn sang những cơ quan khác và đe dọa đến tính mạng.
Đẩy nhanh tốc độ lão hoá
Tia UV là một trong những yếu tố hàng đầu thúc đẩy quá trình lão hóa da sớm. Tia cực tím có thể tác động sâu đến cấu trúc da, làm suy giảm và phá vỡ các sợi collagen cùng elastin. Sự tổn thương này khiến da dần mất trở nên kém săn chắc và hình thành các dấu hiệu lão hóa như nếp nhăn, vết chân chim,…. Bên cạnh đó, tác động từ ánh nắng còn làm mất đi độ ẩm tự nhiên, khiến bề mặt da trở nên khô ráp, thiếu sức sống vốn có.
Làm da sạm đen, cháy nắng
Khi tiếp xúc với tia UV, cơ thể sẽ kích hoạt cơ chế tự vệ bằng cách tăng sinh melanin. Tuy nhiên, nếu số lượng melanin được sản xuất quá mức trong thời gian dài, nhiều vấn đề da liễu sẽ bắt đầu xuất hiện, chẳng hạn như tăng sắc tố, xỉn màu, nám, tàn nhang,….
Cách phòng tránh tia UV
Để bảo vệ da khỏi tác hại của tia UV, cách tốt nhất là hạn chế tối đa số lần da tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời. Bên cạnh đó, bạn cũng cần áp dụng những điều quan trọng dưới đây:
Thoa kem chống nắng
Luôn thoa kem chống nắng trước khoảng từ 15 – 30 phút khi ra ngoài. Ngoài ra, nên thoa lại kem sau mỗi 2 – 3 giờ để da được bảo vệ toàn diện hơn, đặc biệt trường hợp da đổ mồ hôi hoặc tiếp xúc nhiều với nước. Khi chọn mua kem chống nắng, cần ưu tiên sản phẩm có chỉ số SPF từ 30 trở lên.
Áp dụng chống nắng cơ học
Khi ở ngoài trời, nhất là trong điều kiện nắng gắt, bạn nên chủ động bảo vệ da với những trang phục và phụ kiện chống nắng phù hợp như áo khoác, khẩu trang, kính râm, găng tay, tất chân,… Những biện pháp che chắn này sẽ giúp hạn chế tối đa sự tiếp xúc trực tiếp của da với tia UV, từ đó giảm nguy cơ cháy nắng, tăng sắc tố hoặc lão hoá sớm.
Xây dựng chế độ ăn uống khoa học
Việc duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc nuôi dưỡng và bảo vệ làn da từ bên trong. Không chỉ vậy, nó còn hỗ trợ giảm thiểu các dấu hiệu tổn thương và lão hoá da do tác động từ ánh nắng mặt trời. Vì vậy, hãy tăng cường bổ sung rau xanh, trái cây tươi và hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, nhiều dầu mỡ. Đặc biệt, bạn cũng nên ưu tiên các thực phẩm giàu chất chống oxy hoá có khả năng trung hòa gốc tự do và uống đủ 2 lít nước mỗi ngày.
Sinh hoạt lành mạnh
Ngủ đủ giấc giúp tạo điều kiện để da tái tạo, phục hồi tổn thương và duy trì độ đàn hồi tự nhiên. Trong khi đó, hoạt động thể chất đều đặn hỗ trợ tăng cường tuần hoàn máu, thúc đẩy quá trình trao đổi chất và mang oxy, dưỡng chất đến các tế bào da hiệu quả. Đây chính là những nền tảng quan trọng để làn da duy trì vẻ tươi sáng, săn chắc và khoẻ mạnh từ bên trong.
Câu hỏi thường gặp về tia UV
Tia UV nào nguy hiểm nhất?
UVC là bức xạ có hại nhất, nhưng loại tia này đã bị chặn lại bởi tần ozone trong bầu khí quyển và không thể chạm tới bề mặt trái đất.
Tia UV cao nhất khi nào?
Khoảng thời gian từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều là lúc cường độ tia UV cao nhất trong ngày. Do đó, bạn nên hạn chế tiếp xúc với ánh nắng trong thời điểm này, dù thời tiết có mát mẻ hay âm u.
Mùa đông có tia UV không?
Tia UV luôn hiện diện trong ánh nắng mặt trời, dễ dàng xuyên qua mây hoặc sương mù. Thế nên, kể cả vào mùa đông, tia UV vẫn có khả năng gây tổn hại cho làn da của bạn.
Như vậy, bài viết trên đã chia sẻ chi tiết về tia UV là tia gì cùng các thông tin liên quan khác như các loại tia UV, cường độ tia UV cao nhất, tác hại và cách phòng tránh tia UV. Để cập nhật thêm nhiều kiến thức nuôi dưỡng và bảo vệ da, đừng quên cập nhật thường xuyên chuyên mục Chăm sóc da của Isispharma bạn nhé!
Nguồn tham khảo: